شهر خمين

مردم اين منطقه از همان نژاد مردم ميانه ايران مي باشند ولي رخنه اقوام ترك و لر در آن جا كاملا" مشهود است.

در دهستان هاي صالحان و گله زن ، مردم فارسي را بدون لهجه صحبت مي كنند و دهستان هاي آشناخور، خردمدشت و رستاق به زبان لري سو يا نزديك به لري و در دهستان هاي چهار چشمه و حمزه لو مردم به زبان تركي تكلم مي كنند.

مردم شهرستان خمين بسيار متدين و مذهبي هستند و اكثريت مطلق مسلمان و شيعه اثني عشري لازم به ذكر است كليه بانوان در اين شهرستان داراي حجاب كامل ( جادر ) مي باشند اين شهرستان داراي 118 مسجد و 22 بقعه متبركه مي باشد بيت خانواده امام را حل نيز در اين شهر خحفظ و نگهداري مي شود.

شهر خمين و روستاهاي سمكان، خوگان، ريحان ، آشميسان ، قیدو و دره شور.
شهرستان خمين مشتمل است بر يك بخش مركزي كه داراي هفت دهستان به نامهاي صالحان ، حمزه لو، خرمدشت، رستاق، چهار چشمه، آشنا خور و گله زن.

موقعيت:
شهرستان خمين به مركزيت شهر خمين در جنوب استان مركزي واقع شده وجمعيتي حدود 50 هزار نفر سرشماري سال 1370 را در خود جاي داده است. روستا خوگان با جمعيتي حدود 1500 نفر از پر جمعيت ترين روستاهاي محل است.

مذهب :
مذهب رسمي و عام شهرستان خمين شيعه تني عشري بوده واقعيت ارامنه و كليمي نيز در منطقه بافت مي شوند. در روستاهاي قيدر، دره شور و ليليان.

وجه تسميه:
خمين نام شهري است كه در ولايت قديم كمره شكل گرفته و بعد ها به خومين و خميهن و در پايان به خمين تبديل شده است.

مكانهاي تاريخي و باستاني :
شاهزاده اسماعيل يوجان، مسجد جامع خمين، بيت امام ( ره ) ، مقبره امامزاده عبدا.. روستاي ريحان و شاهزاده ابوطالب خمين .

تاسيسات عمومي :
بيشتر نقاط روستايي محل فاقد امكانات درماني و بهداشتي بوده و اكثرا" تا سطح آموزشي راهنمايي را دارا مي باشند. براي ادامه تحصيل مجبور به مراجعت به خمين يا نقاط ديگر مي باشند. دربعضي از نقاط هنوز حمام خزينه اي وجود دارد دره شور و مكان.

گروههاي قومي :
طوايف مهم منطقه :رضائی ها محمودي ها، سرمدي ها، شاكري ها، غفاريها، رفعتي ها، محمدي ها، هاشمي ها، خانجاني ها، سهرابي ها، احسان بخش ها، خورشيدي ها، شعباني ها، طلائي ها و سليماني ها.

محله ها:

محله هايي كه شهر خمين از آنها شكل گرفته است :
اسماعيل بيگ ( بكي )، محله رازي ( لب رودخانه)، محله سبز يكار، چاله سرخه كه محله يهوديها و قلعه خوانين بوده است.

مديريت سنتي و شيوه حل اختلاف:
اختلاف محل عمدتا" به صورت ريش سفيدي و با پادر مياني معتمدين محل حل و فصل مي گردد. ريش سفيدان ومعتمدان محل در راس اداره و مديريت امور مختلف اجتماعي و اقتصادي محلات مختلف مي باشند.

خويشاوندي:
ازدواجها در محل امروز عمدتا" بدون گروهي صورت گرفته و محدوديتي در ازدواجها و پيوندهاي خويشاوندي منطقه وجود ندارد.

معادن

مهمترين شهرستان خمين شامل: معدن سنگ لاشه بوجه، معدن سنگ تزئيني سرطاي، معدن سيليس و مزاين، معدن كريستال جلماجرد و معدن سيليس رباط مراد مي باشد.

مراكز داد وستد:شهرهاي اصفهان ، اراك، خمين، و محلات عهده مراكز داد و ستد اهالي منطقه مي باشد.

صادرات:
گندم، جو، خربزه، گرمك، كشمش، بادام،پياز، سيب زميني، لوبيا، چغندر قند، گوجه، پنبه، قالي، جاجيم، انواع سنگهاي زينتي و سنگ لاشه، كريستال و سيليس.

مراكز زيارتي مهم منطقه:
شاهزاده محمد وشاهزاده ابوطالب شهر خمين، امامزاده عبدا.. روستا مكان ، امامزاده عبدالعلي، حشمتيه بي بي خديجه خاتون و آقاعبدل برجك و امامزادگان و رچه و كيزر دره شور نقاطي ارتباطي مهم شهرستان خمين:
روستاي موچان، در مسير روستاهاي، آشمسيان، خليل آباد، قاسم آباد و مزرعه قاسم به شهر اراك .
روستاي حاجي آباد در مسير شهر خمين به محلات

غذاهاي محلي معروف شهرستان خمين :
آش ترخينه، آبگوشت، اشكنه، آش بلغور و آش جو.
عمده مواد اوليه غذاهاي محلي فراورده هاي گياهي بوده و بعد از آن كشك و گوشت فراورده هاي دامي در درجات بعدي قرار مي گيرند.

شيرينهاي محلي:
نان شير ( فقير )، باسلق، كلوچه هاي محلي و بر ساق.

شربتهاي محلي :
شربت عسل، شربت زرشك و شربت شيره،

ترشي هاي محلي :
پياز ترشي، كلم ترشي، گوجه ترشي و ترشي هفته بيجار.

مرباهاي محلي :
مرباي برگه زرد آلو، مرباي كدو، مرباي آلو و مرباي كدو .

غذاي ويژه مناسبتها:
آش مصطفي، شيربرنج، تر حلوا، پلو خورشت، وآبگوشت.

نان هاي محلي:
نان عنصر جدايي ناپذير بخش خوراك اهالي خمين بوده و نان شاته، گرده، ساجي، كوله مال، آرتي و امكي نانهاي محلي اين شهرستان مي باشند.

خوراكهاي محلي ويژه درمان:
فرني و برشتوك از خوراكهاي محلي خمين مي باشند كه در درمان بيماريهاي جسمي مورد استفاده دارند.

پوشاك محلي زنان خمين:
سرپوشها: چارقد ( نوعي روسري)
تن پوشها: پيرهن، پاچين ( نوعي، پيراهن بلند زنانه )، تمان ( شلوار)، تمان قري( نوعي دامن)
پاپوشها: ارسي ( نوعي كفش چرمي)
پارچه هاي نخي ، پنبه اي و پارچه هاي چيت ، تنرون ، پيت و پارچه هاي گلدار عمده پارچه هاي مصرفي در دوخت البسه محلي زنان مي باشد. در دوخت پوشاك زنانه عمدتا" سعي ميگردد از رنگهاي روشن ، سفيد، آبي ، قهوه اي يا سرمه اي استفاده گردد.

پوشاك محلي مردان خمين:

سرپوشها: كلاه نمدي
تن پوشها: پيرهن، قبا يا آلخلق ( نوعي بالا پوش ) كت، تمان قركي ( نوعي شلوار)، شال قدكي ( شال كمر).
براي دوخت البسه محلي مردان، از پارچه هاي چيت و پارچه هاي نخي و پنبه اي استفاده ميگردد.
پوشاك مردان عمدتا" در رنگهاي سفيد، قهوه اي ،سرمه اي و مشكي تهيه مي گردد.

پوشاك محلي ويژه كار:
پوشاك محلي ويژه كار زنان: پيرهن نان پزي، شبيه، به قدك براي پخت نان استفاده مي گردد. پوشاك محلي ويژه كارمردان: كولچه و پستك پوشاك ويژه مردان در زمستان كپنگ وشال يا پوشاك ويژه چوپانان در زمستان پستگ و كپنگ از نمد تهيه مي شوند.

بافت كلي نقاط جمعيتي منطقه

بطور كلي بافت تمامي مورد بررسي از نوع مجتمع توده اي مي باشد. ليكن از آثار بجا مانده از بعضي روستاها اين چنين مي توان استنباط كرد كه بافت آنها در گذشته اي نچندان دور بافت قلعه اي بوده است.
شهر خمين نيز داراي هسته اصلي قلعه اي بوده كه دو دروازه اصلي آن در نزديكي سه محله اسماعيل بگي، سبز يكار و لب رودخانه بوده كه بافت اصلي شهر را تشكيل مي دهند.

ويژگي هاي مساكن سنتي شهرستان خمين:
مساكن قريب به اتفاق نقاط جمعيتي منطقه در دو طبقه ساخته شده كه قسمت همكف براي مسكن دام وطبقه بالا براي سكونت اهالي در نظر گرفته شده است.

فضاهاي موجود در مساكن سنتي منطقه:
حياط، كاه دان، هيمه دان ( محل ذخيره سوخت)، انباري، طويله، زاغه، ( محل زير زميني اي ) جهت نگهداري دام، تندورستان ( محل ويژه پخت نان ) اتاق مهمان ، اتاق خودماني ( نشيمن) ايوان، مطبخ ( آشپزخانه ، مهتابي ( ايواني كه رو به كوچه مي باشد و صندوقخانه.)
به طور كلي در نقاط مورد بررسي مساكن را رو به قلبه ساخته و سقوف طبقه همكف آنها، خشتي و به صورت طاق ضربي زده شده است.

مصالح مورد استفاده در مساكن سنتي:
خشت ، سنگ، چينه، ( گل مهره) تير ( چوب) ، پرتو، ( تخته هاي چوبي ) حصير، چو ( شاخ و برگ درختان ) ني و خاك.

تهويه هوا:
علاوه بر پنجره در مساكن سنتي، منفذي در سقف به نام « دريچه» تعبيه شده كه كاربري آن در تهويه هوا مي باشد.

سوخت :
سوخت سنتي اهالي خمين شامل : قاپاله ( فضولات گاوي )، پايه ( فضولات گوسفندي)، گون، هيزم و ذغال مي باشد.

گندم، جو، سيب زميني، پياز ، كوجه ، نخود، لوبيا، چغندر قند، خربزه ، گرمك، پنبه و بادام.

نوع كشت:
كشت آبي و پائيزه، عمده ترين نوع كشت در منطقه بوده وكشت بهار صرفا" جهت كشت حبوبات و صيفي جات مي باشد.

مالكيت زمين زراعي :
زمينهاي زراعي منطقه به صورت خرده مالكي اداره مي كردند.

تقويم فعاليتهاي توليدي زراعي :

فعاليتهاي توليدي زراعي عمدتا" از فصل پائيز شروع شده و تا اواسط تابستان سال آينده ادامه دارد.

ابزار وسايل و نشانه هاي سنجش آبياري سنتي :

در خمين از شاهدهايي چون: خورشيد، ستارگان وسايه جهت ابياري كه در منطقه به صورت نوبتي صورت مي گيرد استفاده مي گردد. در منطقه همچنين براي اين منظور از شئي پياله مانند و مسي كه در ته آن سوارخي ريزي ايجاد شده و به سو موسوم مي باشد استفاده مي گردد. سو بر روي سطح آب تشتي پر از آب گذاشته مي شود و آهسته آهسته و در زماني معين اين پياله پر شده و در آب فرو مي رود. هر بار فرو رفتن آن يك واحد زماني مشخص در آبياري سنتي منطقه است

منابع آب زراعي:

عمده صنايع آب زراعي محل قنات، كهريزها و چشمه سارهاي محلي بوده و سه سد خاكي نيز كه در دهه گذشته در منطقه احداث شده اند نيز قسمتي از آب مورد نياز زراعت اهالي را تامين سمي نمايند.

آسياب:

در منطقه آسيابهاي آبي اي از نوع تنوره اي وجود داشته اند كه آرد مورد نياز اهالي را تامين مي كرده است.

انواع دام سنتي منطقه

گاو و گوسفند

محصولات دامي سنتي منطقه:

شير، پنير، ماست، كره، دوغ، روغن، كشك، قره قروت، پشم، كرك، پوست و گوشت، شيوه هاي نگهداري سنتي دام.
دامداري در محل به شكل سنتي انجام شده و براي چراي دام در منطقه فردي به عنوان چوپان ( مندال بان ) استخدام مي گردد.
همچنين درمحل براي چراي گاوها فردي را به عنوان گوگل بون گاو چران استخدام مي نمايند. در بعضي ازنقاط شهرستان خمين ( روستا خوگان) يابقا" براي چراي دام، به مناطق ديگر كوچ مي كرده اند. به دشتهاي اليگودرز.

شير دوشي :

در شهرستان خمين شير دوشي از حوالي اوائل خرداد ماه شروع شده و تا مرداد ماه ادامه مي يابد.

پشم چيني:

شروع فصل پشم چيني در منطقه اواسط خرداد ماه مي باشد.

تهيه لبنيات:

تهيه پنير: پنير گيري از آبانماه شروع شده و تا اواخر آذر ادامه دارد .تهيه كره و روغن : كره روغني از ارديبهشت ماه درمنطقه تهيه شده و تا پايان مرداد ماه ادامه دارد. در منطقه ديماه بهمن ماه فصل دوم كره و روغن گيري است.

ابزار و وسائل سنتي دامداري:

مشكله وملارد ابزار ويژه گره گيري و چر ( قيچي ويژه پشم چيني ) كيسه قركي (براي تهيه قره قروت)

شير قرضي:

شير قرضي تعاوني سنتي زنان محل است براي تهيه زنجيره لبنيات در فصول كم شدن شير دام.

به طور كلي شكار در منطقه خمين به جهت ممنوعيت به ندرت صورت مي گيرد. با اين حال تنوع شكار اين منطقه جالب توجه است. آهو، كلك، بزكوهي، قوچ، خرگوش و كبوتر عمده شكار منطقه مي باشند.

حيوانات مضر:

گرگ، شغال و گراز:

وسائل سنتي شكار:

انواع تفنگ، تله آهني، كمان تور و سبد.

سبب پيدايش شهر خمين ونقش اصلي آن امروزه همان كشاورزي است به طوريكه يكي از مراكز مهم كشاورزي استان مركزي محسوب مي گردد. توسعه شهر نيز به همين سبب بوده ولي گسترش شهر متضمن پيدايش بخش خدمات مي باشد. بطوريكه در يكي دو دهه گذتشه مشاغل خدماتي در اين شهر رشد فراينده اي داشته ومشاغل نويني در سطح شهرستان پديدار شده اند. در اين ميان تنها قسمت پرورش گل و معدن از مشاغل توليدي رشد چشمگيري داشته اند. بطور رسمي حدود 70 شغل ( با توجه به آمار 1373) در شهر خمين فعال بوده اند كه عمدتا" خدماتي مي باشند.
در نقاط روستايي شهرستان: مشاغل دامداري و زراعت در حد مشاغل اهالي بوده و بعد از آن در اقليتي قليل، مشاغل خدماتي وجود دارند، كه آنهم بواسطه رفع حوائج اهالي است، و اين نشاندهنده حاكميت توليد در روستاهاست. بجز دامداري وزراعت قالي بافي در تمامي نقاط مورد بررسي منطقه فعال بوده و يكي از اركان معيشتي منطقه محسوب مي گردد.

ساير شيوه هاي معيشت:

معدن:

در بخش معدن : شهرستان خمين داراي معادن مهمي است. معادن سنگ لاشه آهكي بوجه، سنگ تزئيني سرطاي، معادن سيليس رباط مراد، قيد ومزاين و معدن كريستال جلماجرد از معادن مهم منطقه و يكي از شيوه هاي كسب درآمد اهالي است.

پرورش گل:

گلكاري از ديگر شيوه هاي معيشت اهالي است كه به سبب همجواري با شهرستان محلات در منطقه رايج شده و سابقه چنداني در منطقه ندارد. امروزه پرورش انواع گل و گياهان زينتي در خمين رونق بسياري داشته و گل گلايل يكي از عمده ترين انواع گلهاي صادراتي محل مي باشد.

مشاغل سنتي:

پالان دوزي، آهنگري ( نعلبندي)

صنايع دستي و سنتي :

قاليبافي ، جاجيم بافي، كيسه بافي و كيسه حمام، بافت دستكش و كلاه پشمي و بوره بافي ( بوره بافي فقط در روستاي دره شور وجود دارد.

ريسندگي پشم:

ريسندگي پشم توسط زنان روستايي به شكلي وسيع و پر دامنه در محل انجام شده و تنها وسيله سنتي آن در منطقه جلك يا ديك پيله مي باشد. سابقا" در محل پنبه ريسي هم رواج داشته كه جهت بافت پارچه و يژه پوشش قدكي محل كاربرد داشته است و به قدك بافي معروف بوده است.

وسايط نقليه :

در حال حاضر تنها وسيطه نقليه موجود در محل عبارتست از الاغ ولي در گذشته از اسب و قاطر نيز در منطقه استفاده مي شده و گاري و درشكه نيز در محل مرسوم بوده است.

مشاغل سنتي حمل ونقل:

پالان دوزي، نعلبندي در منطقه مشاغلي چون چارو اداري ، گاريچي ، درشكه چي نيز در اين زمينه فعال بوده اند كه همگي منسوخ گشته اند.

راه يابي سنتي:

در راه يابي سنتي در محل از شاخص هايي چون كوهها، سنگها، تپه ها، درختان، رودخانه ها،چشمه سارها، ستارگان و صورفلكي استفاده مي شده است.

ابزار و وسائل سنتي حمل و نقل در شهرستان خمين:

گودال، جوال، خورجين، تايچه، تور، خرك، خرسبد، شاره و توربه.

واحدهاي طول : زرع، نيم زرع، يك چارك، و چهار انگشت.
واحدهاي سطح: قدم و زرع ( زرع در زرع)
واحدهاي حجم: يك من شاه، نيم من شاه، صد پنجاه ( صد درم) چارك، پنج سير، ده نار، شش درم.

واحدهاي زمان:

خروسخوان ، سايه

وسائل اندازه گيري سنتي در محل:

او گردان ( آبگردان)، ترازوهاي دستي، گنه، پاسايه ،كاسه.

مبناي گردش سال:

در شهرستان خمين تقويم اصلي و مبناي گردش سال، تقويم هجري شمسي است. البته از تقويمهاي قمري و نجومي نيز به سبب اعتقاد مذهبي و باورها و مشاغل سنتي خود بهره مي گيرند.

به طور كلي در طول سال اهالي محل تقسيم بندي سنتي خاصي بر اساس بحرانها و مسائل آب و هوايي دارند كه به تقويم محلي يا نجومي معروف مي باشد.

در منطقه خمين به 5/2 روز آخر بهار و 5/2 روز اول تابستان خمسه مي گويند.
حياتي ترين باران سال كشاورزان خمين باران 45 پائيز مي باشد.
در محل به سرد شدن و دگرگوني هوا در فصل پائيز و زمستان قنش مي گويند.
به سي و ششم تا چهل و چهارم زمستان در محل چارچار ححقلو مي گويند.

طبيعت بدن:

در طب سنتي شهرستان خمين دو طبع شناخته شده وجود دارد : سردي و گرمي ، كه درموقع بروز هر يك بايد غذاهايي با طبع مخالف خورد تا درمان يافت. با توجه به بررسي انجام شده در شهرستان خمين، مردم اين منطقه به داروهاي گياهي سنتي بيشتر اعتماد دارند.

داروهاي گياهي بومي محل:

مورت، ريشه ملو (شيرين بيان) اوشوم، گل بابينك، گون، كاشي، و گل ختمي. در قمست داروهاي سنتي غير گياهي نيز بيشتر اين داروها از فراوده هاي دامي مي باشند در اين بين داروهاي معدني اصلا" ديده نمي شوند. اعتقادات و باورهاي مذهبي و محل نيز جايگاه ويژه اي در درمان بيماريها دارند. به طوريكه تمامي بيماريهاي روحي بوسيله شيوه هاي اعتقادي و توسط دعانويسان محلي و حتي دعانويسان كليمي درمان ميگردد.

بيماريهاي شايع منطقه:

كچلي، سينه پهلو، سينه درد، دل درد، دل پيچه، پيوست، دندان درد و كمر درد.

اطباء سنتي محل:

اطباء يهودي، ماماهاي محلي، دندان كشان محلي، دالان، سلمانيها و شكسته بندان

زبان و گويش:

اغلب اهالي شهرستان خمين بهزبان فارسي با لهجه محلي تكلم كرده ولي گويشهاي محلي اي چون تركي و اندكي دري سنيز در منطقه رايج مي باشد.

افسانه ها وقصه ها:

افسانه ها و حكايتهاي رايج در شهرستان خمين عمدتا" ريشه در اعتقادات مذهبي باورهاي محلي و تاريخي منطقه دارد. يكي از معروفترين قصه هاي محلي اين شهرستان حكايتها پست كه در مورد سلطان محمود نقل مي گردد.

ترانه هاي محلي :

عمده ترانه هاي محلي معمول در شهرستان خمين در هنگام كار خوانده شده و سبب شور و شعف ايشان در هنگام كار زراعت، فرش بافي و دامداري مي گردد.

ضرب المثلها:

يكي از معروفترين ضرب المثلهاي شهرستان خمين كه به معني قناعت و فعاليت است بدين مضمون است كه « اگر نباشه كاسه چيني، كاسه چوبي تراش».كوله مرجان يكي از تكه كلامهاي اهالي خمين است كه در مورد فرد اذيت كن و نخاله به كار مي رود.

بازيهاي و ورزش:

بازيهاي محلي:

هنر و جوجك بازي، توپك بازي، گوپوستنگي ، بند بدست، شله گرمه، بند پا، گله گله دوش، قارامامو، گذرگذر، هاباخچه هاباخچه.
عمده بازيهاي شهرستان خمين گروهي و جمعي انجام شده و بازيهاي با ساختار رزمي اكثريت اين بازيها را تشكيل مي دهند

موسيقي محلي:

موسيقي جاي سويژه اي در هنر شهرستان خمين داشته و ابزار و وسائل ويژه موسيقي محلي منطقه شامل: دهل ، دايره، كمانچه، ضرب، ني و تار مي باشد.

پرده خواني:

پرده خواني هنوز نيز در منطقه خمين رايج مي باشد.

رقص هاي محلي :

انواع رقصهاي محلي شهر خمين شامل رقصهاي چوبي و چوب بازي مي باشد.

تولد تا بلوغ:

در نقاطي از شهرستان خمين در هنگام زايمانهاي سخت اذان بي موقع مي دهند. در شب تولد، كيسه اي به نام كوله، بر پشت نوزاد بسته مي شود اين كيسه توسط كسي كه نام انتخابي او براي نوزاد مورد تائي قرار گرفته باز مي شود به چشم ورشني داده شده به كودك در محل توانه مي گويند كه عمدتا" تا شاخه نباتي يا مقداري پول است. درخمين مرسوم است براي چلهبري، وزن حبه قندي را به دهان زد هم و با هم عوض كرده و مي خورند تا چله اي كه به ايشان افتاد بر طرف شود.

ازدواج:

مراحل ازدواج در شهرستان خمين:

اجازه گرفتن، خواستگاري، نامزد كنون، عقد، حنابندان و عروسي شب اول عروسي در خمين به جاهل نشان معروف مي باشد. در شب حنا بندان براي داماد ، فردي به عنوان ساقدوش، با نام محلي برادر داماد انتخاب مي كنند. در هنگام بردنعروسي در خمين پدر عروس مقداري تخم مرغ و نان به كمر دختر مي بندد كه در محل به گوشه معروف است. براي كمك به داماد پس از صرف شام عروسي، پول ريزان انجام مي شود كه به تواله معروف است.

مرگ:

در شهرستان خمين، مجمعي از گندم قند يا تر حلوا بر سر فردي گذاشته و وي جلوي جنازه حركت مينمايد. اين مجمع و شخص به پيشگور يا پيشمرگ در محل معروف است.نشانه هاي مزار مردان: مهر، تسبيح وشانه مردانه ونشانه مزار زنان، مهر تسبيح و شانه زنانه ( دو طرفه) و قيچي مي بوده است. بر روي بعضي از قبور تاج و گلاب پاش نيز ديده مي شود.خرما، ترحلوا، نقل، شيريني ، ميوه، فتير، يا كلوچه هاي محلي عمده خيرات اهالي مي باشند.

مراسم سنتي در طول يكسال شمسي :

پخش آش چهارشنبه سوري يكي از مراسم معمول شهرستان خمين مي باشد.اهالي محل بر اين باورند كه در شب عرفه ( جمعه آخر سال) قره ننه مي آيد.اقلامي كه در سفره هفت سين، شهرستان خمين يافت مي شوند. سبزي، سنجد، كشمش، نخود، انواع ميوه بويژه سيب، علف سبز، آينه و قرآن.
در مناطق از خمين پختن آشي به نام « جو دوغ» در ظهر روز عيد مرسوم مي باشد. به دو ونيم روز انتهاي بهار و دو نيم روز ابتداي تابستان در محل خمسه گفته ومردم منطقه بر اين باورند كه شروع خشك شدن محصول و آغاز برداشت محصول مي باشد.روز چهل و يكم زمستان در خمين به ناقالي چارچار معروف بوده و در اين روز شخصي به نام كوسه در آمده و كوسه گردي باب مي باشد.

مراسم سنتي در طول يكسال قمري:

از شب چهارم محرم دسته گرداني در محل شروع مي گردد.علم، بيرق، چلچراغ و نخل عمده علائم و نشانه هاي سوگواري اباعبدا.. الحسين در محل مي باشند. نخل گرداني در شهر خمين بسيار با شكوه اجرا مي گردد.شبيه سازي نعش از جمله آئينهاي رايج روز عاشورا در خمين مي باشد.شبيه خواني از جمله مراسم آئيني است كه در منطقه در ايام سوگواري معمول مي باشد.مراسم روضه خواني از جمله مراسمي است كه در ايام فاطميه دربين زنان محل مرسوم مي باشد.اهالي شهر خمين يك روز مانده به ماه رمضان را كلوخي سان مي گويند. واين روز هر چه قدر كه بخواهند و بتوانند غذا و خواركي مي خورند.در 27 رمضان به مناسبت كشته شدن ابن ملجم مرادي، در محل آشي پخته مي شود.در محل مرسوم است اگر كسي سر دردي دارد در روز عيد قربان سرش را در محل قرباني با ريسماني مي بندند و معتقدند كه شخصي خوب مي شود.

مراسم موردي :

خواندن نماز باران و پختن آش از مراسم معمول شهر خمين در خشكساليها است.